Wat heb ik me geamuseerd met de belevenissen van de broers Rem (Remco) en Ace (Ysbrand). Ace, de oudste, doet dienst als permanente ambulance voor zijn onstuimige broertje Rem, die de ene blessure na de andere oploopt. Eén van de verhaallijnen van het boek vindt plaats in Amsterdam, in 1985. Rem is nog geen 24 uur in het land – hij is gedeserteerd – en hij wordt al overhoop gereden door een tram. ‘Trams zijn net neushoorns. Ze houden zich aan het pad, ze zijn zwaar en moeilijk af te stoppen, en ze zijn verrassend snel en geruisloos. Vooral als Jimi Hendrix door je koptelefoon giert en je genoeg afghaan hebt gerookt om het hele Midden-Oosten te kalmeren.’Rem overleeft de klap, zoals hij alle vorige ook overleefde, maar de volgende dag blijkt hij opeens verlamd te zijn. Psychosomatisch, meent een arts. Problematisch, vindt Ace, die zijn onverstoorbare broertje in de badkuip heeft geïnstalleerd: zo kan hij, als Ace er niet is, zijn behoefte doen en water is altijd binnen handbereid. Sexy, vindt de eigenares van Ace’s flat. En zo komt het al gauw tot moord.
Het is slechts één verhaaldraadje in een bomvolle, laconiek vertelde roman. Zes beetwonden en een tetanusprik is een jongensboek, het soort boek waarvoor je adjectieven als ‘doldwaas’, ‘hilarisch’ en ‘meeslepend’ moet bovenhalen. Richard de Nooy toont zich niet alleen een aanstekelijk verteller, ook stilistisch valt er meer moois aan te wijzen dan je op het eerste gezicht zou denken. Korte zinnetjes, snelle dialogen, enigszins gladde stijl, jazeker. Maar net zo goed: onverwachte neologismen, spitse vergelijkingen, veranderingen toonaard.
Het knapste aan De Nooys debuut is dat hij het al bij al niet wereldschokkende verhaal – twee jongens halen tot op volwassen leeftijd kattekwaad uit, tot er natuurlijk eens iets ernstigs gebeurt – in een strakke en vindingrijke structuur heeft gedwongen. Hij gooit in het relaas van de oudste broer de chronologie flink door elkaar Hij wisselt elk hoofdstuk af met een losse anekdote over een gedenkwaardig ongeluk dat de onverwoestbare Rem overkwam. Eveneens ter afwisseling “citeert” hij uit medische handboeken. En dan is er nog een tweede verhaallijn, over een reporter die een verhaal op het spoor is in Zuid-Afrika, in de streek waar de broers vroeger woonden. Het duurt even voor je begint te vermoeden dat de reporter en Ace één en dezelfde zijn – en als je dat gesnapt hebt, is De Nooy al begonnen aan de razendsnelle eindsprint: de laatste vijftig bladzijden van de roman bestaan hoofdzakelijk uit politieverslagen in dialoogvorm, enkele brieven en deleted scenes.
Al die verhaaldraadjes en stijlvariaties geven Zes beetwonden en een tetanusprik (overigens een monsterachtige titel) iets middelpuntvliedends: er is geen chronologische vertelling die de lezer houvast biedt. Dat is ook nergens voor nodig. De Nooy heeft een bijzonder talent voor het verzinnen van situaties die onmiddellijk de aandacht grijpen. Zowel zijn droge humor als de volstrekt idiote anekdotes die hij rijkelijk in het rond strooit, maken van Zes beetwonden een tetanusprik uitzonderlijk prettige lectuur. Pas als het boek uit is, realiseer je je dat De Nooy het ook over alledaags racisme heeft gehad, over het egocentrisme van de westerling – en vooral, dat hij in een grote boog om elke schuldvraag heen geschreven heeft. In de loop van 250 bladzijden vallen er maar liefst drie dodelijke slachtoffers: een onschuldige man, een Amsterdamse vrouw en een baby.
Ace en Rem ontlopen hun leven lang de verantwoordelijkheid voor hun daden. Schuld zonder boete: hoe verleidelijk. En vooral: hoe dood- en doodnormaal, in de wereld die De Nooy beschrijft, een wereld zonder rechtvaardigheid, waarin iedereen zijn medemens graag een bananenschil voor de voeten wil werpen. Niet eens uit kwade wil, maar gewoon, voor de lol. Om te zien wat er gebeurt.
Richard de Nooy is geen beloftevolle debutant en ik kijk niet met interesse uit naar nieuw werk van hem. Neen, hij is nu al een goed schrijver en zijn volgende boek zal niet, zoals zijn debuut, aan mijn aandacht ontsnappen.
0 reacties:
Een reactie plaatsen